Điếc do tiếng ồn sanjae: tiêu chuẩn nộp sau nghỉ việc và thời hiệu 5 nămTừ các mốc quan trọng 85 dB(A)·3 năm·40 dB đến kiểm tra thính lực lặp lại, phân biệt nguyên nhân khác và thời hiệu 5 năm khi tình trạng đã ổn định

Có không ít người làm việc hàng chục năm trong công trường, nhà xưởng máy móc ầm ầm, đến khi nghỉ hưu rồi mới đi bệnh viện. Bản thân họ thường không nhận ra: người nhà than tivi ngày càng mở to, nghe điện thoại cứ phải hỏi lại, bị những chuyện thường ngày ấy đẩy đến khoa tai mũi họng thì mới nghe câu “thính lực giảm nhiều rồi”. Và phần lớn nghĩ thế này rồi cho qua: già thì ai chẳng vậy, với lại nghỉ công ty đã bao nhiêu năm rồi.

Nói ngay từ đầu, nghỉ việc không phải lý do khiến bạn mất quyền nộp đơn. Tuy nhiên, nếu trước đây đã được chẩn đoán xác định là tình trạng điếc vĩnh viễn, không còn có thể kỳ vọng điều trị cải thiện, thì thời hiệu 5 năm của quyền yêu cầu trợ cấp thương tật có thể đã bắt đầu từ lúc đó. Vì vậy không thể đơn giản hóa thành “sau khi nghỉ việc, lúc nào cũng có 5 năm kể từ giấy chẩn đoán mới”. Bài viết này lần lượt giải thích tiêu chuẩn công nhận, các trường hợp giám định thực tế và thời điểm yêu cầu. Nếu muốn nắm khung chung về bệnh nghề nghiệp được công nhận tai nạn lao động (산재, sanjae) ở Hàn Quốc trước, mời đọc Công nhận bệnh nghề nghiệp ở Hàn Quốc, phải chuẩn bị những gì?.

Ba con số quan trọng: 85, 3 năm, 40

Bảng 3 mục 7 của Nghị định thi hành Luật Bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động Hàn Quốc quy định tiêu chuẩn chính đối với điếc do tiếng ồn.

Tiêu chuẩn chính là “điếc thần kinh giác quan với mức mất thính lực một tai từ 40 dB trở lên do tiếp xúc từ 3 năm với tiếng ồn liên tục từ 85 dB trở lên”.
Đồng thời còn xét các điều kiện y khoa như màng nhĩ và tai giữa không có tổn thương rõ, không có chênh lệch rõ giữa thính lực đường khí và đường xương, và mất thính lực tần số cao nặng hơn tần số thấp.Nghị định thi hành Luật Bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động Hàn Quốc, Bảng 3 mục 7

Mức tiếng ồn

Tiếng ồn liên tục từ 85 dB(A)

Thời gian tiếp xúc

Từ 3 năm

Mất thính lực

Một tai từ 40 dB

85 dB ở đây là mức ồn trọng số A đo trong môi trường làm việc, ký hiệu dB(A). Ngay cả cùng một máy, kết quả vẫn khác theo khoảng cách, trạng thái vận hành, biện pháp che chắn, cách đo và thời gian tiếp xúc mỗi ngày. Vì vậy không thể chỉ dựa vào cảm giác “khó nói chuyện với người đứng bên cạnh” để kết luận đã đạt 85 dB(A). Kết quả đo môi trường lao động trước đây, dữ liệu của công đoạn tương tự và điều tra chuyên môn là những tài liệu khách quan quan trọng. Gia công kim loại bằng máy dập, máy mài, đóng tàu, xây dựng, khai mỏ, dệt may thường đặt ra vấn đề tiếp xúc tiếng ồn, nhưng tên nghề tự nó cũng không đủ để được công nhận.

Mức mất thính lực 40 dB phải được xác nhận bằng cách kiểm tra theo luật, không phải bằng cảm giác. Sau khi ngừng công việc có tiếng ồn ít nhất 24 giờ, cơ sở y tế dùng máy đo thính lực đơn âm được hiệu chỉnh theo tiêu chuẩn của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) để đo ngưỡng nghe tối thiểu ở 500, 1.000, 2.000 và 4.000 Hz. Mức trung bình được tính theo phương pháp chia 6: `(500 Hz + 1.000 Hz×2 + 2.000 Hz×2 + 4.000 Hz) ÷ 6`.

Theo nguyên tắc, phải kiểm tra từ 3 lần với khoảng cách ít nhất 48 giờ. Nếu các lần không chênh lệch rõ thì dùng ngưỡng nghe tối thiểu; nếu không đạt yêu cầu về độ tin cậy thì về nguyên tắc kiểm tra lại sau một tháng. Điếc do chấn thương âm thanh có quy tắc riêng, kiểm tra cách nhau 30 ngày sau khi kết thúc điều trị. Ngoài các con số, cơ quan còn xem tình trạng màng nhĩ và tai giữa, chênh lệch giữa thính lực đường khí với đường xương, kiểu tổn thương tần số cao và các kiểm tra khách quan khác.

85 dB(A), 3 năm và 40 dB là tiêu chuẩn pháp định quan trọng, nhưng thiếu một mốc không phải lúc nào cũng chấm dứt việc xem xét. Mục 13 của Bảng 3 cho phép công nhận bệnh nghề nghiệp nếu có mối quan hệ nhân quả thỏa đáng (상당인과관계, tức công việc có thể được coi là nguyên nhân quan trọng) dù trường hợp không khớp hoàn toàn với tiêu chuẩn chi tiết được liệt kê. Ngược lại, ngay cả khi đủ ba con số, nếu có nguyên nhân khác rõ ràng hoặc kết quả kiểm tra không đáng tin cậy thì cũng không tự động được chấp thuận.

Đừng bỏ cuộc chỉ vì cụm từ “nghe kém do tuổi già”

Cùng Bảng 3 loại trừ điếc do nguyên nhân khác, như viêm tai trong, ngộ độc thuốc, bệnh Ménière, chấn thương đầu, điếc đột ngột, điếc di truyền và nghe kém do tuổi già. Vì vậy tranh chấp thực tế thường không nằm ở câu hỏi “tai có kém không”, mà ở câu hỏi “nguyên nhân làm thính lực giảm có phải tiếng ồn trong công việc không”.

Nhiều người vấp ở cụm từ nghe kém do tuổi già. Bác sĩ nói “tuổi tác cũng có ảnh hưởng” không có nghĩa phải bỏ đơn ngay. Tòa án yêu cầu xem tổng hợp thời điểm và mức tiếp xúc tiếng ồn, cách bệnh phát sinh và thay đổi, tuổi, bệnh có sẵn cùng các yếu tố khác để xác định tiếng ồn nghề nghiệp có làm quá trình suy giảm thính lực tự nhiên theo tuổi đến sớm hơn hoặc nặng hơn hay không. Cơ quan Phúc lợi Lao động Hàn Quốc (근로복지공단, COMWEL) cũng sửa tiêu chuẩn giám định nội bộ vào tháng 7/2021 để có thể đánh giá trường hợp tiếng ồn thúc đẩy suy giảm thính lực tự nhiên.

Nhưng đây không phải quy tắc “dù lớn tuổi, chỉ cần có quá trình làm việc ồn ào là được công nhận”. Nghị định hiện hành vẫn loại trừ mất thính lực do nguyên nhân khác, trong đó có nghe kém do tuổi già; tiêu chuẩn nội bộ của COMWEL cũng không phải chính bản thân luật. Nói chính xác hơn, không thể chỉ vì tuổi mà bác đơn, cũng không thể chỉ vì có quá trình làm việc ồn ào mà chấp thuận; phải xét riêng tiếng ồn nghề nghiệp có phải nguyên nhân đáng kể đối với diễn biến thính lực của người lao động đó hay không.

Trong giám định thực tế, tài liệu nào ảnh hưởng đến kết quả

Trong 61.566 bản phán định bệnh nghề nghiệp công khai từ năm 2015 đến 2021, tự thống kê từ dữ liệu gốc của Cổng dữ liệu công cộng Hàn Quốc, có 142 vụ thuộc nhóm liên quan đến điếc và 40 vụ được công nhận toàn bộ hoặc một phần. Tuy nhiên, không được đọc 28,2% này thành tỷ lệ chấp thuận điếc do tiếng ồn hiện nay hoặc xác suất của một cá nhân. Dữ liệu có thể lẫn điếc đột ngột và bệnh khác, những vụ điếc do tiếng ồn được bỏ qua bước thẩm định của Ủy ban giám định bệnh nghề nghiệp có thể không nằm trong bộ bản phán định này, và thời kỳ công khai cũng đã cũ. Hai vụ dưới đây chỉ cho thấy loại tài liệu từng được xem xét, không phải thống kê đại diện cho toàn bộ vụ việc.

Hai vụ có bệnh yêu cầu công nhận, tiền sử riêng và điều kiện làm việc khác nhau, nên không phải một cặp đối chứng để so sánh trực tiếp kết quả. Trong vụ đầu bếp, mức đo 66,7 dB và tiền sử bệnh tai là tài liệu bất lợi. Trong vụ thợ hàn, cơ quan không chỉ xem thời gian ngắn ở công ty hiện tại mà còn xét khoảng 30 năm làm nghề hàn cùng kiểu suy giảm thính lực tần số cao. Các vụ này chỉ cho thấy toàn bộ quá trình làm công việc có tiếng ồn, không riêng công ty cuối cùng, có thể trở thành tài liệu giám định; và ù tai đã có trường hợp được công nhận là bệnh nghề nghiệp tùy tình tiết riêng.

Nhiều vụ tập trung vào trợ cấp thương tật, nhưng quyền lợi tùy từng trường hợp

Điếc thần kinh giác quan vĩnh viễn do tiếng ồn thường khó phục hồi bằng điều trị. Đặc biệt trong vụ yêu cầu sau khi nghỉ việc, khi triệu chứng đã ổn định, trọng tâm thường là trợ cấp thương tật để đánh giá phần thính lực còn mất hơn là chi phí điều trị. Tuy nhiên, không phải mọi vụ điếc từ đầu chỉ có thể nhận trợ cấp thương tật. Nhu cầu điều trị, bệnh và thời gian được COMWEL chấp thuận có thể làm thay đổi loại quyền lợi áp dụng, bao gồm cả trợ cấp điều trị.

Cấp độ thương tật được xác định theo mức mất thính lực. Một tai mất từ 40 dB có thể thuộc cấp 14 là cấp nhẹ nhất; nếu cả hai tai đều mất từ 40 dB có thể thuộc cấp 11; mức mất càng lớn thì cấp càng cao, thương tật thính lực có thể lên đến cấp 4. Cấp 14 được trả một lần tương đương 55 ngày tiền lương bình quân. Số ngày theo từng cấp và cơ cấu trợ cấp hằng tháng, trợ cấp một lần được trình bày tại Trợ cấp thương tật ở Hàn Quốc, cấp độ định thế nào và được bao nhiêu?.

Không tính từ ngày nghỉ việc, mà từ khi có thể thực hiện quyền yêu cầu

Đây là phần cần nhấn mạnh nhất. Theo Điều 112 Luật Bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động Hàn Quốc, quyền yêu cầu trợ cấp thương tật sẽ mất theo thời hiệu sau 5 năm. Với điếc do tiếng ồn, câu hỏi quyết định là 5 năm bắt đầu từ ngày nào.

Trước đây từng có cách làm tính thời hiệu từ ngày rời nơi làm việc ồn ào. Bản án số 2014두7374 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc, tuyên ngày 4/9/2014, xác định rằng chỉ riêng việc rời nơi làm việc ồn ào không đồng nghĩa bệnh đã được coi là ổn định để phát sinh quyền yêu cầu trợ cấp thương tật. Người lao động phải được chẩn đoán xác định là tình trạng điếc vĩnh viễn, triệu chứng đã ổn định và không còn có thể kỳ vọng điều trị cải thiện thì mới có thể thực hiện quyền yêu cầu.

Vì vậy, việc rời nơi làm việc ồn ào 10 năm hay 20 năm tự nó không làm chấm dứt quyền yêu cầu. Nếu kiểm tra gần đây mới là lần đầu xác định rõ tình trạng điếc vĩnh viễn, vẫn có thể xem xét yêu cầu từ thời điểm đó. Tuy nhiên, không phải mọi lần đi bệnh viện hoặc mọi giấy chẩn đoán mới đều tự động khởi động lại thời hiệu. Trước hết phải xem hồ sơ cũ để xác định khi nào tình trạng điếc vĩnh viễn, triệu chứng đã ổn định, được chẩn đoán xác định. Nguyên tắc chung về nộp sanjae sau nghỉ việc có tại Nghỉ việc rồi vẫn nộp được sanjae, chỉ cần kiểm tra thời hiệu.

Nộp đơn thường tiến hành như sau

1. 1
   Khám tai mũi họng và kiểm tra hồ sơ cũKhi nghe kém, hãy khám tai mũi họng và đồng thời tìm các kết quả kiểm tra thính lực, chẩn đoán điếc, hồ sơ đăng ký khuyết tật thính giác trước đây. Ngày khám đầu tiên không phải lúc nào cũng là mốc tính thời hiệu, nhưng không nên trì hoãn
2. 2
   Yêu cầu với COMWELNộp đơn yêu cầu cho Cơ quan Phúc lợi Lao động Hàn Quốc. Vụ việc xác nhận điếc vĩnh viễn sau nghỉ việc thường tập trung vào yêu cầu trợ cấp thương tật. Hãy sắp xếp đã làm ở nơi nào, bao nhiêu năm, công việc có tiếng ồn gì và nộp kèm tài liệu có được
3. 3
   Khám giám định đặc biệtĐo lại thính lực tại cơ sở y tế do COMWEL chỉ định. Việc đo được lặp lại với khoảng cách ít nhất 48 giờ để xác nhận mức mất thính lực và kiểu tổn thương do tiếng ồn
4. 4
   Điều tra tiếp xúc tiếng ồnCOMWEL điều tra quá trình làm việc và mức ồn tại nơi làm việc; khi cần sẽ đo tại hiện trường hoặc kiểm tra kết quả đo môi trường lao động trước đây
5. 5
   Đánh giá liên hệ y khoa, công việc và ra quyết địnhChi nhánh COMWEL và cơ sở khám giám định đặc biệt xem tổng hợp độ tin cậy của kiểm tra, tiếp xúc tiếng ồn và nguyên nhân khác. Theo [quy định giám định bệnh nghề nghiệp](https://law.go.kr/LSW/lsLinkCommonInfo.do?chrClsCd=010202&lspttninfSeq=75602), điếc do tiếng ồn có thể được xử lý mà không qua thẩm định của Ủy ban giám định bệnh nghề nghiệp; nếu yêu cầu cùng bệnh khác hoặc cấu trúc vụ việc khác thì thủ tục cũng có thể khác

Sanjae dạng bệnh thường mất thời gian hơn dạng tai nạn, điếc cũng vậy. Việc thẩm định gồm những bước nào, chờ khoảng bao lâu, xem tại Nộp sanjae ở Hàn Quốc rồi, bao lâu mới có kết quả?.

Một vấn đề quan trọng trong thủ tục là chứng minh tiếp xúc tiếng ồn. Nhà máy cũ đã đóng cửa, xưởng nhỏ không có hồ sơ đo, hoặc đã chuyển qua nhiều công trường nên quá trình làm việc bị chia nhỏ đều là chuyện thường gặp. COMWEL cũng điều tra quá trình làm việc và môi trường lao động, nhưng phía yêu cầu vẫn phải dùng tài liệu để giải thích mối quan hệ nhân quả thỏa đáng giữa công việc với bệnh. Nên tập hợp trước lịch sử bảo hiểm việc làm, lịch sử tham gia hưu trí quốc dân, giấy xác nhận quá trình làm việc, lời khai đồng nghiệp, kết quả đo môi trường cũ và tài liệu của công đoạn tương tự. Tôi làm ở quầy tiếp nhận bệnh viện, ngày nào cũng cầm hồ sơ sanjae, và cảm nhận rất rõ: hồ sơ tai nạn có thể chỉ cần một phong bì, còn hồ sơ bệnh thì ngay độ dày đã khác. Chứng minh tiếng ồn của mấy chục năm trước bằng tài liệu hiện nay lại thuộc nhóm khó ngay trong hồ sơ bệnh. Nếu việc sắp xếp quá trình làm việc và thiết kế chứng cứ quá phức tạp, chuẩn bị cùng chuyên gia tư vấn lao động có chứng chỉ của Hàn Quốc (노무사, nomusa) chuyên về sanjae cũng là một lựa chọn để giảm việc phải bổ sung đi bổ sung lại.

Câu hỏi thường gặp

Lời cuối muốn gửi đến bạn

Điếc do tiếng ồn là loại sanjae rất dễ bị bỏ qua trong im lặng. Nó không đau, xuất hiện từ từ và thường trông như bị ảnh hưởng bởi tuổi tác. Nhưng nghỉ việc hoặc lớn tuổi tự nó không đóng cánh cửa yêu cầu. Nếu một người đã làm lâu năm trong tiếng ồn gần đây thường xuyên phải hỏi lại lời người khác, hãy trước hết khám tai mũi họng để xác nhận tình trạng hiện tại, đồng thời tìm kết quả kiểm tra cũ và toàn bộ quá trình nghề nghiệp. Đừng tiếp tục trì hoãn vì nghĩ rằng chỉ cần lấy giấy chẩn đoán mới thì mọi thứ chắc chắn bắt đầu lại từ đầu; kiểm tra sớm hồ sơ cũ và thời hiệu mới là bước khởi đầu an toàn hơn.