Nhồi máu cơ tim khi ngã ở nhà, có được công nhận sanjae không?Người ngã trong nhà tắm sau khi tan ca thì được công nhận, người được phát hiện trong xe tại công trường thì không, chúng ta cùng đọc các bản quyết định giám định đã công khai

Tôi phụ trách công việc tai nạn lao động (산재, sanjae) tại quầy hành chính (원무과) của một bệnh viện, và hồ sơ nhồi máu cơ tim luôn đến muộn. Người bệnh hiếm khi tự đến quầy, thường vài ngày sau thân nhân mới đến sao bệnh án và xin giấy chứng tử. Lúc đó tôi hay nghe hai câu hỏi. “Anh ấy có ngã ở công ty đâu, vậy vẫn tính là sanjae sao?” Và “ông ấy vốn đã uống thuốc huyết áp rồi, chắc là không được đúng không?”

Mở các bản quyết định của Ủy ban giám định bệnh nghề nghiệp (업무상질병판정위원회) đã được Hàn Quốc công khai, câu trả lời cho cả hai đều khác với suy đoán. Người ngã trong nhà tắm ở nhà sau khi tan ca và qua đời thì được công nhận, còn người được phát hiện ngã trong chiếc xe ben tại công trường thì không. Có cả trường hợp một người hút thuốc mỗi ngày một bao suốt ba mươi năm vẫn được công nhận.

Bài này đặt cạnh nhau năm bản quyết định giám định về nhồi máu cơ tim, và chỉ nhìn xem kết quả thực sự tách ra ở chỗ nào. Tiêu chuẩn công nhận chung của bệnh mạch máu não và tim cùng ba dạng làm việc quá sức, tôi đã tổng hợp ở bài dưới đây.

Bản quyết định đi qua hai cửa

Cấu trúc các bản quyết định về nhồi máu cơ tim gần như giống nhau. Trước hết xem bệnh hoặc nguyên nhân tử vong được nêu có được xác nhận về mặt y học hay không, sau đó mới xem giữa nó và công việc có mối quan hệ nhân quả thỏa đáng (상당인과관계) hay không. Bởi vì Điều 37 khoản 1 mục 2 của Luật Bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động Hàn Quốc, khi quy định về bệnh nghề nghiệp, có kèm một mệnh đề loại trừ: nếu giữa công việc và tai nạn không có mối quan hệ nhân quả thỏa đáng thì không áp dụng.

Cửa thứ nhất mà thân nhân lo lắng nhất, khi đọc quyết định thực tế lại đi qua khá lặng lẽ. Trong vụ không mổ tử thi, ủy ban viết rằng tuy không thực hiện mổ tử thi nhưng giấy chứng tử của bệnh viện ghi nguyên nhân trực tiếp là nhồi máu cơ tim cấp, và ý kiến của ủy ban sau khi xem xét tài liệu cũng như vậy, rồi đi tiếp (số hồ sơ 540020200000384). Ở vụ mà biên bản khám nghiệm tử thi ghi “nhồi máu cơ tim cấp (suy đoán)”, nguyên nhân tử vong cũng vẫn được xác nhận (số hồ sơ 740020200000753).

Nơi phân định gần như luôn là cửa thứ hai. Và ở đó, thứ ủy ban mở ra xem là bảng chấm công của 12 tuần trước khi phát bệnh.

Trước hết gạt bỏ ba hiểu lầm phổ biến

Trước hết là vụ thứ nhất. Một người làm công việc kẻ vạch đường và lắp đặt thiết bị an toàn giao thông, chiều thứ Bảy tan ca về nhà ăn tối, trước khi đi ngủ vào nhà tắm rửa mặt rồi được phát hiện ngã trong đó và qua đời. Chỉ nhìn nơi phát bệnh thì dường như không có điểm tiếp xúc nào với công việc. Nhưng bảng chấm công mà ủy ban xác nhận là thế này: 12 tuần trước khi phát bệnh trung bình 65 giờ 53 phút mỗi tuần, 4 tuần trước khi phát bệnh trung bình 66 giờ 40 phút mỗi tuần, và trong 12 tuần đó mỗi tháng trung bình chỉ nghỉ 2,3 ngày. Cộng thêm sự căng thẳng và cường độ thể lực của việc làm trên mặt đường có xe qua lại, ủy ban công nhận có mối quan hệ nhân quả thỏa đáng giữa nguyên nhân tử vong và công việc (số hồ sơ 540020200000384).

Người này từ năm 2015 đã được công nhận sanjae vì nhồi máu cơ tim thể co thắt, đã điều trị và còn được xếp hạng thương tật 9. Việc từng có bệnh tim tự nó đã không chặn được sự công nhận.

Phía còn lại thì thế này. Một người lái xe ben chở đất tại công trường xây dựng được phát hiện ngã trong xe và qua đời vì nhồi máu cơ tim cấp. Sự việc xảy ra ngay tại nơi làm việc, nhưng kết quả là không công nhận. Vì kết quả điều tra cho thấy 12 tuần trước khi phát bệnh thời gian làm việc trung bình mỗi tuần chỉ 24 giờ 20 phút, không xác nhận được khối lượng công việc tăng so với thường lệ, cũng không có tình huống đột ngột nào (số hồ sơ 240020190002271).

Nơi người lao động ngã xuống không xuất hiện ở bất kỳ đâu trong quyết định với tư cách là căn cứ phán đoán. Nhồi máu cơ tim vốn là bệnh thường phát ngoài giờ làm việc, lúc ngủ, lúc trong nhà tắm, sáng ngày nghỉ, và ủy ban cũng lấy điều đó làm tiền đề để nhìn về 12 tuần phía trước.

Hút thuốc ba mươi năm, vì sao vẫn được công nhận

Nói thêm về yếu tố nguy cơ cá nhân. Nhiều thân nhân bỏ cuộc từ sớm vì nghĩ rằng người nhà mình hút thuốc quá lâu nên chắc không được, nhưng bản quyết định không được viết đơn giản như vậy. Hãy đặt cạnh nhau hai vụ cùng là tử vong do nhồi máu cơ tim cấp.

Cả hai người đều hút thuốc, cả hai đều có chỉ số nguy cơ trong kết quả khám sức khỏe. Thứ phân định kết quả là bảng chấm công đặt bên cạnh. Ở vụ được công nhận, ủy ban không hề xóa đi yếu tố cá nhân mà viết như sau.

Nguyên nhân phát bệnh là trong tình trạng nguy cơ cao với đường huyết và cholesterol tăng,
“lao động thời gian dài, công việc cường độ thể lực cao, lượng hàng giao tăng do Covid và các yếu tố công việc khác
đã góp phần vào việc phát bệnh và làm bệnh nặng thêm”Quyết định của Ủy ban giám định bệnh nghề nghiệp (2020), số hồ sơ 340020200002944

Điều cần đọc là từ góp phần. Việc có yếu tố nguy cơ cá nhân không phải là lý do bị loại, mà là điểm xuất phát để hỏi tiếp rằng công việc đã chồng thêm gì lên trên đó. Ngược lại, kết luận của vụ không công nhận là: không xác nhận được yếu tố công việc, mà đúng hơn là người thuộc nhóm nguy cơ cao đã đột ngột bị quá tải tim do các yếu tố cá nhân như hút thuốc. Khi ô công việc để trống, thứ còn lại chỉ là yếu tố cá nhân, và nó trở thành lời giải thích duy nhất.

Mệnh đề loại trừ trong nghị định thi hành cũng nói cùng một điều theo hướng khác. Phụ lục 3 mục 1 của Nghị định thi hành Luật Bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động liệt kê xuất huyết trong nhu mô não, xuất huyết dưới nhện, nhồi máu não, nhồi máu cơ tim, phình tách động mạch chủ là các bệnh thuộc đối tượng, đồng thời kèm một câu: trường hợp bệnh nặng lên một cách tự nhiên rồi phát bệnh thì không coi là bệnh nghề nghiệp. Điều được tranh luận không phải là có bệnh sẵn hay không, mà là công việc đã đẩy tiến trình tự nhiên đó nhanh lên bao nhiêu.

Vụ vượt mốc 30% mà vẫn không được công nhận

Bản quyết định đáng xem nhất trong bài này chính là vụ không công nhận vừa nêu. Người này đã vượt qua một mốc số liệu của tiêu chuẩn làm việc quá sức ngắn hạn.

Thông báo hiện hành của Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc, khi xét làm việc quá sức ngắn hạn, nhìn xem khối lượng hoặc thời gian làm việc trong 1 tuần trước khi phát bệnh có tăng từ 30 phần trăm trở lên so với mức bình quân tuần của 12 tuần trước đó, sau khi loại chính tuần này ra, hay không. Bản quyết định năm 2020 này ghi số liệu so sánh là 60 giờ 19 phút trong tuần trước khi phát bệnh và bình quân 43 giờ 4 phút của 11 tuần còn lại đã được điều tra. Tính ra vượt xa 30 phần trăm, và Ủy ban cũng thừa nhận việc thời gian tăng. Nhưng kết luận đi tiếp như sau.

Trong khi thực hiện công việc thông thường, ngày trước khi phát bệnh có làm nhiệm vụ trực chờ khiến thời gian làm việc tăng trên 30%,
“nhưng hình thái của nhiệm vụ trực chờ chủ yếu là công việc giám sát nên gánh nặng công việc được đánh giá là không cao,
do đó không phải là yếu tố gia tăng đủ ảnh hưởng đến chức năng bình thường của mạch máu”Quyết định của Ủy ban giám định bệnh nghề nghiệp (2020), số hồ sơ 740020200000753

Bản chất của khoảng thời gian tăng thêm là công việc trực chờ theo dõi thiết bị, và điều đó đã lật ngược kết quả. Thời gian dài ra nhưng gánh nặng đặt lên tim thì không tăng.

Cũng có quyết định theo hướng hoàn toàn ngược lại. Một người làm bảo vệ chung cư có thời gian làm việc trung bình mỗi tuần trong 12 tuần trước khi phát bệnh khoảng 56 giờ, chưa đạt mốc 60 giờ vốn được xem là có liên quan mạnh. Vậy mà vẫn được công nhận, vì ca trực luân phiên 24 giờ cách nhật thuộc yếu tố gia tăng gánh nặng mà thông báo đã quy định (số hồ sơ 540020200000572).

Chồng hai vụ lên nhau thì thấy rõ tính chất của tiêu chuẩn thời gian. Mốc 60 giờ và 52 giờ trong thông báo không phải cánh cửa tự mở khi vượt qua, cũng không phải cánh cửa đóng lại khi không đạt. Vượt rồi vẫn bị hỏi khoảng thời gian đó làm gì, không vượt cũng bị hỏi đúng câu ấy. Nội dung chi tiết của tiêu chuẩn thời gian và bảy yếu tố gia tăng gánh nặng, tôi đã tổng hợp ở Bệnh mạch máu não và tim được công nhận sanjae, chứng minh làm việc quá sức thế nào?.

Vì vậy hướng chuẩn bị cũng khác đi

Đi qua năm vụ này, những thứ cần chuẩn bị tự nhiên chia thành hai nhánh. Một là tài liệu dựng được bằng con số thời gian làm việc của 12 tuần trước khi phát bệnh, hai là tài liệu cho thấy trong khoảng thời gian đó cơ thể và tinh thần đã phải gánh những gì. Chỉ có nhánh trước thì dù vượt 60 giờ vẫn có thể bị đọc thành công việc trực chờ, còn khi có cả nhánh sau thì đã có trường hợp 56 giờ vẫn được công nhận.

Nhìn các quyết định công nhận sẽ thấy loại tài liệu thứ hai không phải văn bản gì to tát. Nhật ký công việc tại hiện trường, lời khai của tổ trưởng, khối lượng hàng xử lý mỗi ngày, bảng phân ca, ghi chép của giai đoạn lượng hàng tăng lên, tất cả đều là thứ nằm rải rác ở công ty và ngoài hiện trường. Vấn đề là chúng phần lớn nằm ở phía công ty, và trong vụ tử vong thì người có thể đi đòi những tài liệu đó chỉ còn là thân nhân.

Ở quầy hành chính bệnh viện, phần tôi có thể giúp là chuẩn bị bệnh án, phim chụp và giấy chứng tử để gửi lên Cơ quan Phúc lợi Lao động (근로복지공단, COMWEL). Nhưng tài liệu chấm công quyết định thắng thua trong vụ nhồi máu cơ tim thì không nằm ở bệnh viện. Trong lúc thân nhân lo tang lễ, hồ sơ của công ty được dọn dẹp và ký ức của những người từng làm chung cũng nhạt dần. Vì vậy loại vụ việc này dồn phần lớn công sức vào giai đoạn đầu, ở chỗ định thứ tự thu thập và chọn đúng nơi để yêu cầu. Nếu yếu tố nguy cơ cá nhân rõ rệt hoặc thời gian làm việc rơi vào khoảng ranh giới mập mờ, việc cùng chuyên gia tư vấn lao động có chứng chỉ (노무사, nomusa) dựng hướng chứng minh trước khi nộp đơn cũng là một lựa chọn.

Câu hỏi thường gặp

Điều cuối cùng muốn nói

Sau khi đọc nhiều bản quyết định về nhồi máu cơ tim, có một ấn tượng đọng lại. Ủy ban không cố dựng lại khoảnh khắc người lao động ngã xuống. Thay vào đó họ tua ngược 12 tuần, mở bảng chấm công và nhật ký công việc ra, rồi đọc xem trên trái tim của người này đã có những gì đè lên.

Vì vậy việc thân nhân nên làm trước tiên gần với việc lật lại cuốn lịch hơn là chạy đi xin giấy tờ bệnh viện. Ba tháng gần đây nghỉ được mấy ngày, có mấy đêm phải làm ca đêm, có giai đoạn nào lượng hàng đột ngột tăng lên hay không. Vài dòng ghi lại trước khi những dấu vết ấy tan đi, sau này trên bàn của ủy ban giám định lại là tài liệu có sức nặng nhất.